Seizoen 2004

I. Rosetta: De Rosetta missie: Europa achtervolgt een komeet

Kometen zijn speciale objecten in ons Zonnestelsel. Hun plotse en korte nachtelijke verschijning heeft de mens altijd al geïntrigeerd.

Wanneer een komeet de Zon nadert, begint het inwendige materiaal door verhitting te verdampen, en vormt het een soort tijdelijke atmosfeer.

De Rosetta-missie, van de Europese Ruimtevaartorganisatie ESA, is een missie die o.a. de atmosfeer van komeet Churyumov-Gerasimenko wil bestuderen. Deze wetenschap-pelijk belangrijke studie moet een compleet beeld opleveren van de mysterieuze hemellichamen.

Rosetta is de eerste ruimtesonde die in een baan zal gebracht worden rond een komeet. De lancering is voorzien op 26 februari 2004 en de aankomst bij Churyumov-Gerasimenko in november 2014.

Het BIRA stond in voor het ontwerp en de ontwikkeling van het detectiesysteem (een lineaire electronendetector) en de bijhorende stuurelektronica.

Meer info:
Tim Somers
02/373 67 35
tim.somers@aeronomie.be
http://www.aeronomie.be/News.nl.html

II. De Hubble ruimtetelescoop

Naam: de Hubble Space Telescope (HST) of ‘Hubble’ werd zo genoemd als eerbetoon aan de Amerikaanse astronoom Edwin Powell Hubble (1889-1953), een van de grote ruimtevaartpioniers van deze tijd.

Opdracht: Hubble is de vrucht van de samenwerking tussen het Europese Ruimtevaartagentschap ESA en de NASA. Het is een telescoop die in de ruimte op een hoogte van 600 km wordt gebracht en die kan waarnemen in het zichtbare, infrarode en ultraviolette spectrum. Deze ruimtetelescoop heeft een omwenteling teweeggebracht in de moderne astronomie door ons onvermoede aspecten van de waargenomen hemellichamen aan te reiken.

Lancering: 24 april 1990 van op Cape Canaveral in Florida (USA) met de ruimtependel Discovery.

Omloop: Hubble werd door Discovery (STS-31) in een cirkelvormige baan om de aarde gebracht op 600 km en met een helling van 28.5 graden t.o.v. de evenaar. De tijd voor een omwenteling om de aarde bedraagt 96 minuten.

Waarom een ruimtetelescoop?
Het licht van zeer verre sterren dat ons bereikt, heeft daarvoor miljarden kilometer moeten afleggen. Tijdens de laatste microsecondes voordat het licht op de spiegels van aardse telescopen belandt, moet het nog doorheen onze turbulente atmosfeer. De laatste waarneembare details vervagen. Het is diezelfde atmosferische turbulentie die de sterren doet schitteren … om dan nog te zwijgen van de lichtpollutie die o.a. is te wijten aan de vage schijn van de steden en die de aardse waarnemingen beperkt tot de helderste hemellichamen!

Door een telescoop in de ruimte te brengen, worden die problemen vermeden. De omloop op 600 km laat de telescoop toe waarnemingen uit te voeren met een zeer grote resolutie. Daarbij kan observatie in het infrarood en ultraviolet enkel vanuit de ruimte worden uitgevoerd, omdat die beide types straling door onze aardse atmosfeer worden tegengehouden.

De telescoop: heeft een totaalgewicht van 11 ton en is zo lang als een autobus (13 meter), Hubble is een telescoop met als hart een spiegel van 2,4 m doormeter en met 4 wetenschappelijke instrumenten die het ganse domein van ultraviolet, over het zichtbare licht en tot het infrarood dekken. Het instrument is samengesteld uit moduleerbare elementen die bij panne of versnelde veroudering makkelijk te vervangen zijn. Het elektrische vermogen van 2400 W wordt geleverd door twee grote zonnepanelen van 2,6 m op 7,1 m. Accu’s nemen het dan over wanneer de telescoop in de aardschaduw komt, telkens 25 minuten per omloop.

Besturingssystemen voor de stand van het instrument zijn eveneens voorzien om een onberispelijke stabiliteit te waarborgen tijdens de waarnemingen. Sensoren worden op referentiesterren gericht voor een zo precies mogelijke sturing tijdens de beeldopnames.

Geschiedenis : het idee om een telescoop in de ruimte te brengen gaat terug tot de tijd van vóór het lanceren van de eerste satellieten … in 1923 schreef de Duitser Hermann Oberth (1894-1989) een boek over dat onderwerp. In 1946 legde de Amerikaanse astrofysicus Lyman Spitzer (1914-1997) realistische plannen voor om een ruimte-telescoop te bouwen.

Tijdens de jaren 70 namen de ESA en de NASA het idee over en werd er beslist om de telescoop de naam Hubble te geven, naar de man die de uitzetting van het heelal in de jaren 20 had ontdekt.
De spiegel was klaar in 1981 en de assemblage van de telescoop in 1985. Hubble had in 1986 moeten gelanceerd worden maar het ongeval met het ruimteveer Challenger stelde die lancering uit tot later …

Al snel ontdekte men in de telescoopspiegel van 2,4 m een ernstige fout : de rand van die spiegel was slechts een 50e van een haar te plat maar de kwaliteit van de beelden leed eronder.

In de daarop volgende maanden werkten wetenschapslui en technici van de ESA en de NASA samen. Ze ontwikkelden een correctiesysteem dat COSTAR (Corrective Optics Space Telescope Axial Replacement) heette en dat Hubble al zijn optische kwaliteiten terug moest bezorgen.

Daarop had in december 1993 de eerste onderhoudsopdracht plaats. De astronauten hadden zich tot taak gesteld het correctiesysteem te plaatsen, samen met een verbeterde versie van de groothoekcamera of Wide Field Planetary Camera (WFPC2). De zending was niet alleen boeiend voor de wetenschappers maar ook voor het grote publiek. Nadien kwamen er nog 3 andere onderhoudsopdrachten.
In februari 1997 werden twee nieuwe instrumenten aangebracht: er werd een spectrograaf vervangen evenals een nieuwe infraroodcamera met de naam NICMOS (Near Infrared Camera/Multi-Object Spectrograph).
In december 1999 werden de gyroscopen vervangen, de geleidingssensoren en een boordcomputer.
In maart 2002 vervingen astronauten de generatoren en de beschadigde zonnepanelen. De camera voor zwak verlichte voorwerpen of FOC (Faint Object Camera) werd ook vervangen ten voordele van de panoramische camera of ACS (Advanced Camera for Surveys). Dat instrument is zo groot als een telefooncel. De herstellingsploeg installeerde ook nog een koeleenheid (- 180 °C) in de NICMOS-camera.

Sinds het ongeval met de Columbia-pendel in februari 2003 werd er besloten om geen onderhoudsopdrachten meer uit te voeren op de ruimtetelescoop. De internationale gemeenschap van wetenschappers drong echter aan op het sturen van robots om de telescoop op die manier te blijven volgen en om de herstelling of vervanging van verouderde onderdelen te verzekeren.

Het einde van de zending is voorzien voor 2010.

Ontdekkingen : in 1994 heeft Hubble beelden van hoge kwaliteit aangeleverd van de botsing van de komeet Shoemaker-Levy 9 met Jupiter.
Hij heeft het bewijs geleverd dat er planeten rond andere sterren draaien dan rond onze zon.
De theorie waarbij het merendeel van de melkwegstelsels een zwart gat zouden hebben, werd gedeeltelijk bevestigd.
Hij heeft de grenzen verlegd van ons begrip van het heelal door de meest verafgelegen melkwegstelsels te observeren.

Partnership: de NASA is een partner van de ESA voor de Hubble ruimtetelescoop. De ESA heeft de FOC-camera (Faint Object Camera) geleverd en de eerste twee zonnepanelen. Europese wetenschapslui en ingenieurs werken aan het STScI (Space Telescope Science Institute) in Baltimore (Maryland). Europese wetenschappers hebben nu een gewaarborgde toegang van 20% van de observatietijd met de telescoop.

III. KEO

KEO… THE SATELLITE THAT CARRIES THE HOPES OF THE WORLD
The KEO project has been voted “Project of the XXIst century “ by UNESCO

The goals set forth by the KEO project is to take into account the ideas of our fellow contemporaries, “be they small, powerful, rich or poor,” throughout every culture, so as to build a “radioscopy” of today’s Mankind. In turn, this compilation will allow world-wide debate concerning hopes and aspirations of each person for our planet.

KEO’s principles?
The satellite baptised KEO, shall be launched into a lengthy orbit around our planet, to land safely back on Earth thousands of years from now. The different messages, that we are all invited to formulate, enclosed within the satellite, will hence be available to our far away descendants. The taking off is scheduled by the end of 2006 depending on launching opportunities.

KEO’s instruments?
Each human being withholds within an innate quality of representative of Mankind. As such, each and every person on the globe is invited to step and voice his/her opinions and aspirations. To do so, four blank pages, void of censorship have been put at their disposal. These messages are destined to take our descendants for witnesses.

KEO’s long term vision?
To offer to future generations, our views on our world, through a unique and authentic page of 21st Century Mankind history, as an archaeological gift.

KEO’s short term significance?
To give each person a chance to uphold his/her uniqueness through a form of expression conferring freedom of thought and insuring free speech.
To give teachers and students of every countries a share of an educational and cultural project combining science, technologies and cultures.
To give free access on Internet to the messages, once made anonymous.
To achieve an interpretative mapping of the sent messages, by use of novel computer assisted techniques of processing and treating data. It must be underlined that the versions of the messages kept on Earth in order to perform this analysis will be anonymous.
To communicate the results of this analysis to the media, schools, NGOs, governments, and to hence initiate a universal debate throughout the globe in order to start building a better world.

KEO’s international acknowledgements?
The KEO project enjoys an exceptional media coverage throughout the world. It receives support from the FIDH, UNESCO, the French embassy network... the idea it suggests transcends all cultures and religions: messages from over 200 countries, in 64 different languages have already been sent to KEO.

KEO’s means at disposal?
The KEO projects aims at realisation through the sole gifts of skills that each partner is willing to offer. Hence the satellite may be thought, built and launched; the messages may be gathered, treated and ultimately analysed, through the professional competence offered graciously by these partners.

KEO’s current needs?
It is only the co-ordination team of the KEO project that requires funding, in order to successfully accomplish its mission: to spread KEO throughout the entire world, so as to gather through communication campaigns, the greatest amount of messages, representing at best the different existing cultures on Earth.

In het kader van het jaar van de muziek nodigen wij onze bezoekers uit om hun favoriete muziekstuk in te vullen aan de twee computers die aan de ingang van de stand staan. Zo komt er automatisch een top 10 tot stand met de meest gekozen liedjes. Het stuk dat op het einde van de tentoonstelling op nummer 1 staat zal in het geheugen van Keo worden opgeslaan als archeologisch cadeau van de Belgische bevolking aan onze afstammelingen.

IV. Outdoor tentoonstelling

De verovering van de ruimte was een ware opbruising. Beleef ze in het Euro Space Center!

Het Euro Space Center wil steeds meer brengen op een steeds betere en ludieke wijze. Daarom heeft het centrum haar buitenzone ontwikkeld.
De verschillende activiteiten die er voorgesteld worden werden verwezenlijkt met een oog voor dynamisme en interactiviteit.

Dit jaar, en dankzij de hulp van een nieuwe partner, ING Futuris, heeft het Euro Space Center een "reuze zonnestelsel" gebouwd, ter grootte van een voetbalveld. Op dit terrein werden de planeten van ons zonnestelsel op schaal gebouwd en geplaatst.

Dankzij de raad van leden van de Société Astronomique de Liège, heeft het Euro Space Center ook een armillairsfeer kunnen bouwen. Deze structuur bevat beweegbare en vaste ringen, en laat ons toe om vanuit een geocentrisch standpunt, de jaarlijkse variaties in de baan van de zon te begrijpen. Hierdoor wordt het heel simpel de verschillende systemen van de seizoenen, de zonnewenden en de equinoxen te begrijpen.

Ten slotte heeft het ESA station van Redu ons 2 prachtige antennen geschonken die de boezekers welkom heten bij hun oprijden van de parking van het Euro Space Center.

Met het geheel van deze nieuwe elementen duurt het bezoek aan het Euro Space Center nu 2u30' binnen en 2u30' buiten. Daarom hebben wij een nieuwe bezoekersgids ontworpen over ons spectakel parcours "A Space Odyssey" indoor en outdoor (zie bijlage I).

Het Euro Space Center biedt zijn bezoekers dus voor 11 € (volwassenen) of 8 € (kinderen) een hele resem gevarieerde activiteiten aan voor een totale lengte van ongeveer 5 uur: daar kan elke familie een hele dag op een intelligente en amusementsvolle manier met vullen.

LANCEERCAMPAGNE VOOR RAKETTEN - 18 juli 2004